İnsan hayatının çocukluk, gençlik, erişkinlik, yaşlılık gibi dönemleri olduğu gibi, bu evreleri geçirirken önemli dönüm noktaları vardır ve aileleri etkiler. Örnek vermek gerekirse aileden birinin emekli olması, evlenmesi, çocuğunun olması, ölmesi hatta evdeki gencin üniversiteyi kazanması ve evden ayrılması bile sayılabilir ve bu örnekler arttırılabilir.
Aileden bir bireyin ayrılması bir dönemin bitişi diğer bir dönemin ise başlangıcıdır. Evlilik işte tam da bu noktada insan hayatında önemli bir yer tutar. Artık bir başka aile oluşmuş ve yaşam döngüsü devam etmiştir. İnsan hayatında yaşam döngüsü süreğen bir durumdur ve zaman aktıkça akar gider. Bu yazımızda evlilik raporları ve öncesinde yapılan testler hakkında bilgi vereceğim.
Hemoglinopati; kabaca kanda oksijen taşıma görevi gibi birçok önemli görevi olan hemoglobin adında bir proteinin genetik bozukluğu diyebiliriz. Kişiler hasta olabildiği gibi taşıyıcı da olabilir. İki durumda da farklı oranlarda evlilik sonrası olacak çocuklarda bu hastalık devam edebilir. Evliliğe engel bir durum değildir fakat her tarama programında olduğu gibi erken tanı çok büyük önem arz etmektedir. Evlilik raporu alan çiftlerden erkeğe bakılır eğer taşıyıcı ya da hasta ise kadından tekrar kan alınır ve bir hematoloji ve genetik uzmanına yönlendirilir.Evlilik öncesi taramalarda Hemoglobinopati (Talesemi yani Akdeniz Anemisi) ve SMA (spinal musküler atrofi) hastalıkları yer almaktadır. Bunun yanında evlilik öncesi yine cinsel yolla bulaşan hastalıklar (Hepatit B ve C, sifiliz (Frengi), HIV (AİDS)) testlerine bakılmaktadır.
Medyada sıklıkla duyduğumuz SMA (spinal musküler atrofi) hastalığı ise genetik ve geri dönüşü olmayan bir hastalıktır. Omurilik düzeyinde kasların duyarsızlığı ve işlevselliğini kaybeden kasların atrofisi ile gider ve en son solunum kasları etkilenebilir. Bebekte olması durumunda ölümcül seyredebilir. Evlenecek çiftlerde taşıyıcılık bakılmaktadır. Erkekte taşıyıcılık var ise kadına da bakılır ve yine genetik danışmanlık alınması adına bir genetik uzmanına yönlendirilir. Evliliğe engel bir durum değildir fakat doğacak çocukta hastalık olma ihtimali olması önlem almayı gerektirir.
Cinsel yolla bulaşan ve testleri bakılan hepatit B, C, sifiliz (Frengi), HIV (AİDS) hastalıklarıdır. Bunlar tedavi ve takip edilecek hastalıklar olduğu için bu bulaşıcı hastalıklar hakkında eşler bilgilendirilir. Eşlerin hastalıklarını birbirlerine söylemesi ve ortak karar almaları beklenir. Tespit halinde enfeksiyon uzmanına yönlendirilir. Rapor ancak tedavi ve bilgilendirme sonrası enfeksiyon uzman kararına göre düzenlenir. Yine enfeksiyon uzmanı tüberküloz (verem) gibi diğer bazı hastalıklarda evlilik raporunu erteleyebilir. Fakat evlilik raporuna engel durumlar aşağıdaki gibidir.
Tam da bu noktada Sağlık Bakanlığının Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Tarafından Hazırlanmış Aile Hekimleri Rehberinin ilgili kısmını paylaşmak istiyorum.
- Sifiliz (Frengi)
- Gonore (bel soğukluğu)
- Şankroid (yumuşak şankr)
- Lepra(cüzzam)
- 5Akıl hastalığı
Umumi Hıfzısıhha Kanununa göre; evlenecek erkekler ve kadınlar evlenmeden önce tıbbi muayene olmaları gereklidir. Sifiliz (Frengi), Gonore (belsoğukluğu) ve Şankroid (yumuşak şankr), lepra(cüzzam) ve akıl hastalığı olanların evlenmesi yasaktır. Bu hastalıklar tedavi edilip bulaşma tehlikesi geçtiğine veya sağlıklı olunduğuna dair tabip raporu ibraz olunmadıkça kişiler evlenemezler. İlerlemiş bulaşıcı verem hastası olanların nikahı altı ay ertelenir. Bu süre zarfında iyileşme görülmezse altı ay daha uzatılır. Bu sürenin de sonunda ilgili hekimin her iki tarafa bu hastalığın tehlikesini ve evlenmenin sakıncalarını bildirmesi zorunludur.
‘Türk Medeni Kanunu’na göre; akıl hastaları, evlenmelerinde tıbbi sakınca bulunmadığı resmi sağlık kurulu raporuyla anlaşılmadıkça evlenemezler.
Akıl hastalıkları ifadesi genel bir adlandırma olup tümüyle bir tanım altında evlenemez kararı vermek uygun değildir. Bu kapsamda daha çok gerçeği değerlendirme yetisinin tümüyle ortadan kalktığı ve tedavi edilmemiş hastalıklar için değerlendirme uygun olur. Bu konu daha çok adli psikiyatrinin konusu olmakla beraber kişilerin gerçeği değerlendirebilme yetisi yani farkındalığı olması durumunda ve psikiyatri uzmanları kararı olunca evlilik gerçekleşebilir denilebilir. Madde ya da bazı ilaçların kullanımı da değerlendirme yetisinde bozulmalara yol açabilir. Bu ve benzeri kişinin kendinde olmadığı ve karar alma yetisinde bozulmalar olduğu durumlarda uzman görüşü alınmasında fayda vardır.
Yeni bir aile yeni bir umut diye yola çıkarken kendi sağlığınız ve toplum sağlığı açısından riskli durumlara yol açmamak için hem genetik hastalıklar hem de enfeksiyon hastalıkları konusunda danışmanlık almak gereklidir. Evlilik raporları hakkında daha ayrıntılı bilgi edinmek isterseniz aile hekiminize veya eğer belli bir hastalığınız varsa ilgili uzman doktorunuza danışabilirsiniz…
Daha sağlıklı bir toplum için el ele…
Sağlıklı kalın…


Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Özgür Özel: “Ömer Günel, Kuşadalıların Bil..
Efeler Belediye Başkanı Anıl Yetişkin, bin aydan daha hayırlı olduğu müjdelenen ..
Yürütülen soruşturma kapsamında tutuklanan Kuşadası Belediye Başkanı Ömer Günel,..
CHP Genel Başkan Yardımcısı Özgür Karabat’tan Sert Çıkış: "Halkın İradesine Yarg..
CHP Grup Başkanvekili ve Mersin Milletvekili Ali Mahir Başarır, Çağlayan Adliyes..
Kuşadası Belediye Başkanı Ömer Günel’in tutuklanmasının ardından Aydın ve çevre ..
Türkiye Belediyeler Birliği (TBB) ve Avrupa’nın dev şehir ağları temsilcileri bi..
CHP Milli Savunma Politikalarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Yankı Bağcıoğ..
Aydın’daki kreş dehşetinde ilk duruşma görüldü. UCİM, minik yüreklerin sesi olma..